Egzekucja komornicza w Rumunii. Jak do niej doprowadzić?

Zanim wierzyciel będzie mógł skierować sprawę na etap egzekucji komorniczej w Rumunii, prawo wymaga uprzedniego uzyskania tytułu wykonawczego. Co do zasady następuje to w ramach pełnego postępowania cywilnego, które obejmuje wniesienie pozwu, przeprowadzenie postępowania dowodowego, udział w rozprawach, oczekiwanie na rozstrzygnięcie sądu, a w wielu przypadkach również przejście przez etap postępowania odwoławczego. Dopiero po wydaniu prawomocnego orzeczenia i nadaniu mu klauzuli wykonalności wierzyciel uzyskuje formalną podstawę prawną do dalszego działania.

Na tym etapie charakter sprawy ulega zasadniczej zmianie. Spór przestaje dotyczyć ustalenia istnienia prawa, a koncentruje się wyłącznie na jego faktycznym wykonaniu. Dysponując tytułem wykonawczym, wierzyciel może zwrócić się do komornika sądowego i wszcząć Egzekucja komornicza w Rumunii, przekształcając rozstrzygnięcie sądu w realne zaspokojenie roszczenia. Zrozumienie obu tych etapów ma kluczowe znaczenie dla każdej osoby dochodzącej należności od dłużnika zlokalizowanego w Rumunii.

Na wstępie konieczne jest jednak dokonanie kilku istotnych wyjaśnień o charakterze proceduralnym.

Postępowanie cywilne stanowi ramy, w których organy wymiaru sprawiedliwości zapewniają ochronę praw podmiotowych o charakterze cywilnym. Działalność ta prowadzona jest zgodnie z zasadami oraz regułami ustanowionymi w Kodeksie postępowania cywilnego, który określa ogólną strukturę prowadzenia sporów cywilnych.

Zasadą jest, że sprawa cywilna rozpoznawana jest w trybie zwykłym, czyli w procedurze o charakterze powszechnym, mającej zastosowanie do wszystkich kategorii sporów cywilnych, niezależnie od ich przedmiotu. W ujęciu praktycznym oznacza to, że zarówno spory wynikające z umów, sprawy dotyczące praw rzeczowych, jak i postępowania związane z rozwiązaniem małżeństwa podlegają temu samemu podstawowemu modelowi proceduralnemu.

Obok trybu zwykłego Kodeks postępowania cywilnego przewiduje również szereg szczególnych, uproszczonych mechanizmów procesowych, które mają zastosowanie wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach. Ich celem jest przyspieszenie rozpoznawania określonych kategorii spraw, takich jak postępowania w przedmiocie nakazu zapłaty czy sprawy o drobne roszczenia.

Etapy postępowania cywilnego

Postępowanie cywilne dzieli się co do zasady na dwa zasadnicze etapy: etap rozpoznania sprawy przez sąd oraz etap wykonania prawomocnego orzeczenia. Nie każda sprawa wymaga przejścia przez oba te stadia. Etap rozpoznawczy może okazać się zbędny w sytuacjach, w których istnieje już tytuł wykonawczy, natomiast etap egzekucyjny nie jest konieczny, jeżeli dłużnik wykonuje zobowiązanie dobrowolnie albo gdy orzeczenie nie stanowi tytułu egzekucyjnego i nie może zostać przymusowo wykonane.

Pierwszy etap – postępowanie sądowe

1. Podział na etap rozpoznawczy i egzekucyjny

Postępowanie cywilne dzieli się co do zasady na dwa zasadnicze etapy: etap rozpoznania sprawy przez sąd oraz etap wykonania prawomocnego orzeczenia. Nie każda sprawa wymaga przejścia przez oba te stadia. Etap rozpoznawczy może okazać się zbędny w sytuacjach, w których istnieje już tytuł wykonawczy, natomiast etap egzekucyjny nie jest konieczny, jeżeli dłużnik wykonuje zobowiązanie dobrowolnie albo gdy orzeczenie nie stanowi tytułu egzekucyjnego i nie może zostać przymusowo wykonane.

2. Wszczęcie sprawy i wstępna faza pisemna

Postępowanie cywilne w pierwszej instancji rozpoczyna się z chwilą wniesienia pozwu przez powoda przeciwko innej osobie, zwanej pozwanym.

Pozew musi spełniać określone wymogi formalne. Powinien zawierać dane identyfikacyjne stron, oznaczenie przedmiotu i wartości sporu, wskazanie podstaw faktycznych i prawnych dochodzonych roszczeń, wykaz powołanych dowodów oraz podpis powoda lub jego pełnomocnika. Pozew podlega również opłacie sądowej ustalonej zgodnie z Rządowym Rozporządzeniem Nadzwyczajnym nr 80/2013 i powinien zostać złożony w liczbie egzemplarzy odpowiadającej liczbie stron oraz dla sądu.

W przypadku braków formalnych sąd może odrzucić pozew, jednakże następuje to dopiero po uprzednim wezwaniu powoda do ich usunięcia w trybie procedury uzupełnienia braków, w ramach której strona otrzymuje możliwość poprawienia nieprawidłowości.

3. Faza ustna i jawna postępowania

Faza ustna rozpoczyna się wraz z pierwszym terminem rozprawy, podczas którego sąd dokonuje również wstępnego oszacowania czasu trwania postępowania dowodowego, określając liczbę posiedzeń niezbędnych do rozpoznania sprawy. Co do zasady postępowanie toczy się jawnie, a strony są wzywane do osobistego stawiennictwa lub do reprezentacji przez pełnomocnika.

4. Postępowanie dowodowe

Postępowanie dowodowe stanowi zasadniczą część fazy rozpoznawczej. W tym okresie sąd przeprowadza wszystkie czynności niezbędne do rozstrzygnięcia sporu. Decyduje o dopuszczalności zgłoszonych dowodów, przeprowadza je, analizuje twierdzenia stron, ich zarzuty oraz z urzędu rozważa podniesione kwestie procesowe. Sąd rozpoznaje również wszelkie dodatkowe wnioski zgłaszane przez strony.

Przez cały przebieg postępowania cywilnego ciężar dowodu spoczywa na powodzie. Oznacza to, że w toku postępowania dowodowego powód zobowiązany jest wykazać zasadność dochodzonych roszczeń.

Na tym etapie strony nadal mogą zakończyć spór bez merytorycznego rozstrzygnięcia poprzez cofnięcie pozwu przez powoda, uznanie powództwa przez pozwanego albo zawarcie ugody.

5. Zamknięcie rozprawy i właściwość sądu

Po przeprowadzeniu wszystkich dowodów następuje faza końcowych wystąpień stron, w ramach której przedstawiają one ustne stanowiska i ostateczne wnioski procesowe. W momencie, gdy sąd uzna, że wszystkie niezbędne wyjaśnienia zostały złożone, zamyka rozprawę, co oznacza zakończenie etapu ustnego.

Pozew musi zostać wniesiony do sądu właściwego zarówno rzeczowo, jak i miejscowo. Co do zasady właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego. Po złożeniu pozwu sprawa zostaje losowo przydzielona do składu orzekającego, a następnie doręczona pozwanemu wraz z załącznikami.

Pozwany może wnieść odpowiedź na pozew w terminie wyznaczonym przez sąd. W razie jej złożenia po terminie albo jej braku pozwany zachowuje prawo do odnoszenia się do twierdzeń powoda, traci jednak możliwość podnoszenia zarzutów formalnych oraz zgłaszania nowych dowodów.

Jeżeli pozwany posiada własne roszczenia pozostające w związku z żądaniem powoda, może wytoczyć powództwo wzajemne, które jest rozpoznawane w tym samym postępowaniu.

Po złożeniu odpowiedzi na pozew albo po bezskutecznym upływie terminu sąd wyznacza pierwszy termin rozprawy i wzywa strony.

6. Narada sędziowska i wydanie wyroku

Po zamknięciu rozprawy sprawa przechodzi do etapu narady, w ramach której sąd analizuje całość materiału dowodowego oraz argumentację prawną. Ogłoszenie wyroku może nastąpić w dniu rozprawy, po kilku tygodniach lub po kilku miesiącach.

Po ogłoszeniu sentencji informacja o rozstrzygnięciu pojawia się na portalu sądowym, natomiast uzasadnienie musi zostać sporządzone na piśmie i doręczone stronom w terminach przewidzianych przez prawo, które mogą zostać przedłużone. W praktyce zdarzają się przekroczenia tych terminów.

7. Środki zaskarżenia

Jeżeli strona uzna, że rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe, może wnieść środek zaskarżenia w terminie liczonym od dnia doręczenia wyroku. Po jego upływie orzeczenie staje się prawomocne.

Najczęściej przysługuje apelacja, którą wnosi się w terminie 30 dni. Sąd drugiej instancji bada sprawę w granicach apelacji i może dopuścić nowe dowody.

Nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia jest skarga kasacyjna, która ogranicza się wyłącznie do zarzutów naruszenia prawa i może zostać wniesiona jedynie z przyczyn wskazanych w ustawie.

Drugi etap – wykonanie wyroku. Egzekucja komornicza w Rumunii

Z chwilą, gdy wyrok staje się prawomocny, podlega on wykonaniu. Jeżeli strona zobowiązana do spełnienia świadczenia nie wykonuje go dobrowolnie, strona uprawniona może zwrócić się do komornika sądowego w celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego i uzyskania przymusowego wykonania orzeczenia. Jest to jedna z typowych sytuacji, w których Egzekucja komornicza w Rumunii staje się koniecznym instrumentem realizacji praw wierzyciela.

W postępowaniu w sprawach o drobne roszczenia oraz w procedurze nakazu zapłaty wyrok wydany przez sąd rejonowy jest wykonalny z mocy prawa, co oznacza, że może zostać poddany egzekucji natychmiast, bez konieczności oczekiwania na upływ jakichkolwiek terminów, podobnie jak w przypadku wyroków zapadłych w postępowaniu zwykłym. Dłużnik może wnieść apelację w terminie 30 dni od doręczenia orzeczenia, jednak samo wniesienie apelacji nie wstrzymuje wykonania, a należność może być dochodzona aż do rozpoznania środka odwoławczego.

W takich okolicznościach egzekucja wszczęta przed rozstrzygnięciem apelacji odbywa się na ryzyko wierzyciela, ponieważ uwzględnienie apelacji może prowadzić do uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia.

Zgodnie z art. 637 ust. 1 Kodeksu postępowania cywilnego: „Wykonanie orzeczenia sądowego stanowiącego tytuł wykonawczy może nastąpić wyłącznie na ryzyko wierzyciela, jeżeli orzeczenie podlega apelacji lub skardze kasacyjnej; jeżeli tytuł wykonawczy zostanie następnie zmieniony lub uchylony, wierzyciel jest zobowiązany, zgodnie z przepisami prawa, do przywrócenia dłużnika do stanu poprzedniego, w całości lub w odpowiedniej części.”

Jeżeli trybunał uwzględni apelację dłużnika i zmieni rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji, wierzyciel ma obowiązek zwrotu kwot uzyskanych w drodze egzekucji, stosownie do art. 637 ust. 1 Kodeksu postępowania cywilnego. W przypadku częściowej zmiany orzeczenia egzekucja pozostaje skuteczna w granicach kwoty ustalonej prawomocnym wyrokiem, natomiast świadczenia wyegzekwowane ponad tę kwotę podlegają zwrotowi.

Egzekucja przymusowa jest procedurą uregulowaną w Kodeksie postępowania cywilnego, poprzez którą dłużnik, który nie wykonał świadczenia w terminie, może zostać zmuszony do zapłaty długu wraz z należnymi odsetkami oraz ewentualnymi karami umownymi. Organem właściwym do prowadzenia tej procedury jest komornik sądowy, będący jedynym podmiotem uprawnionym do podejmowania czynności egzekucyjnych, z wyjątkiem spraw dotyczących należności podatkowych, które podlegają egzekucji na podstawie przepisów Kodeksu postępowania fiskalnego.

Wniosek o wszczęcie egzekucji składa się do komornika działającego przy sądzie apelacyjnym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika. Komornik występuje następnie do sądu o udzielenie zgody na egzekucję, doręcza dłużnikowi formalne zawiadomienie oraz stosuje odpowiednie środki egzekucyjne przewidziane przez prawo. Na tym etapie skuteczność dochodzenia roszczeń opiera się w całości na Egzekucja komornicza w Rumunii.

Przy rozpoznawaniu wniosku o udzielenie zgody na egzekucję sąd bada ważność tytułu wykonawczego. Egzekucja może zostać zatwierdzona wyłącznie wówczas, gdy wierzytelność ma charakter pewny, płynny i wymagalny, a więc gdy prawo wierzyciela w sposób jednoznaczny wynika z tytułu wykonawczego, świadczenie jest dokładnie określone, a termin zapłaty już upłynął.

Jeżeli tytuł wykonawczy jest ważny, a roszczenie spełnia wszystkie ustawowe przesłanki, sąd udziela zgody na egzekucję, a komornik przystępuje do stosowania środków przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego. Przed podjęciem konkretnych czynności egzekucyjnych komornik zobowiązany jest doręczyć dłużnikowi zawiadomienie wraz z postanowieniem sądu zezwalającym na prowadzenie egzekucji.

Zgodnie z art. 624 Kodeksu postępowania cywilnego egzekucja jest prowadzona poprzez:

• zajęcie i sprzedaż ruchomości i nieruchomości dłużnika, jak również majątku osób trzecich, które na mocy przepisów prawa odpowiadają za zobowiązania dłużnika, w celu zaspokojenia wierzyciela,
• wydanie wierzycielowi rzeczy wskazanych w tytule wykonawczym, które bezprawnie znajdują się w posiadaniu dłużnika,
•  inne środki przewidziane przez ustawę.

Komornik może prowadzić egzekucję zarówno z majątku ruchomego, jak i nieruchomego dłużnika, w tym z pojazdów, urządzeń oraz innych składników majątkowych, a także z budynków i gruntów. Egzekucji mogą podlegać również dochody dłużnika, w tym wynagrodzenie za pracę, świadczenia i inne należności pieniężne. Komornik dokonuje zajęcia zidentyfikowanych składników majątku, przy czym wierzyciel wskazuje, które składniki mają zostać objęte egzekucją. W razie potrzeby komornik może korzystać ze wsparcia innych organów, takich jak policja lub żandarmeria, a zajęcie dokumentowane jest w protokole.

Zajęte składniki majątku mogą pozostać w pieczy dłużnika za zgodą wierzyciela, jednak w przypadku ryzyka ich zbycia, ukrycia lub uszkodzenia komornik ma prawo do ich odebrania i umieszczenia w bezpiecznym miejscu.

Dla wierzyciela moment faktycznego przekształcenia wyroku w realne środki finansowe ma kluczowe znaczenie i to właśnie w tym obszarze wkracza wsparcie Blaj Law. Po przeprowadzeniu klientów przez cały proces sądowy w celu uzyskania tytułu wykonawczego kancelaria współpracuje z uprawnionymi komornikami sądowymi, aby zapewnić sprawne i skuteczne wykonanie orzeczenia na terytorium Rumunii.