Co zrobić, gdy ktoś nie płaci faktury? Jak odzyskać pieniądze z Rumunii?

W ramach stosunków handlowych relacje pomiędzy profesjonalistami podlegają fundamentalnym zasadom, takim jak dobra wiara kontraktowa, należyte wykonanie przyjętych zobowiązań oraz przestrzeganie uzgodnionych terminów płatności. W praktyce jednak często występują sytuacje, w których bezsporne, wymagalne i określone co do wysokości wierzytelności, udokumentowane wystawionymi fakturami, nie są regulowane w terminie, co rodzi konieczność podjęcia odpowiednich działań prawnych w celu odzyskania należnych kwot. W kontekście transgranicznym zagadnienia takie jak Windykacja w Rumunii nabierają szczególnego znaczenia dla wierzycieli zagranicznych.

Z proceduralnego punktu widzenia wierzyciel dysponuje kilkoma instrumentami prawnymi umożliwiającymi dochodzenie wierzytelności od dłużników mających siedzibę w Rumunii. Postępowanie to może zostać oparte na głównych mechanizmach przewidzianych przez prawo rumuńskie, a mianowicie na procedurze nakazu zapłaty, procedurze roszczeń o niskiej wartości oraz na powództwie o zapłatę w trybie prawa powszechnego.

Co zrobić, gdy ktoś nie płaci faktury? Jak odzyskać pieniądze z Rumunii?

Procedura nakazu zapłaty

Uregulowana w art. 1014–1025 rumuńskiego Kodeksu postępowania cywilnego procedura nakazu zapłaty stanowi uproszczony, szybki i mniej kosztowny tryb dochodzenia bezspornych, wymagalnych i określonych co do wysokości wierzytelności, wynikających z umów oraz faktur zaakceptowanych przez dłużnika. Zgodnie z art. 1014 ust. (1) Kodeksu postępowania cywilnego przepisy te mają zastosowanie do wierzytelności polegających na obowiązku zapłaty określonych sum pieniężnych, wynikających z umowy cywilnej, w tym również z umów zawartych pomiędzy profesjonalistą a instytucją zamawiającą, stwierdzonych dokumentem lub ustalonych na podstawie statutu, regulaminu bądź innego dokumentu zaakceptowanego przez strony poprzez podpis lub w inny sposób dopuszczony przez prawo.

Jeżeli dłużnik wyraźnie uznał fakturę, poprzez jej podpisanie, częściowe wykonanie zobowiązania lub w inny sposób przewidziany przepisami prawa, wierzyciel może przystąpić do doręczenia wezwania do zapłaty. Wezwanie to stanowi obowiązkowy pierwszy etap procedury nakazu zapłaty, zgodnie z art. 1015 ust. (1) Kodeksu postępowania cywilnego, który przewiduje, że wierzyciel doręcza dłużnikowi, za pośrednictwem komornika sądowego lub listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, wezwanie do zapłaty, w którym wzywa go do uregulowania należnej kwoty w terminie 15 dni od dnia doręczenia.

Po doręczeniu wezwania, jeżeli dłużnik nie uiści należnej kwoty w terminie 15 dni od dnia jego otrzymania, wierzyciel jest uprawniony do złożenia wniosku o wydanie nakazu zapłaty oraz do jego zarejestrowania w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji, zgodnie z art. 1016 Kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, że w przypadku braku zapłaty w przewidzianym terminie wierzyciel może wnieść wniosek o wydanie nakazu zapłaty do sądu właściwego rzeczowo.

W sytuacji, w której dłużnik nie złoży odpowiedzi na pozew i nie zakwestionuje dochodzonej wierzytelności, sąd wyda nakaz zapłaty w terminie nieprzekraczającym 45 dni od dnia wniesienia wniosku. Orzeczenie korzystne dla wierzyciela może zostać niezwłocznie wykorzystane, bez konieczności oczekiwania na jego prawomocność, nawet w przypadku wniesienia środka zaskarżenia przez dłużnika. Egzekucja prowadzona jest w takim przypadku na ryzyko wierzyciela, ponieważ w razie uwzględnienia skargi dłużnika na nakaz zapłaty wierzyciel będzie zobowiązany do zwrotu kwot uzyskanych w toku postępowania egzekucyjnego.

Czy konieczne jest posiadanie pisemnej umowy zawartej z dłużnikiem, aby wiedzieć, jak odzyskać pieniądze z Rumunii?

W ramach procedury nakazu zapłaty regulacje procesowe oraz utrwalona praktyka orzecznicza potwierdzają, że obowiązek zapłaty nie musi wynikać wyłącznie z umowy sporządzonej w formie pisemnej, lecz może wynikać z każdego dokumentu zaakceptowanego przez strony w sposób dopuszczony przez prawo. Faktura, w relacjach pomiędzy profesjonalistami, stanowi powszechnie stosowany dokument, który odzwierciedla wykonanie operacji handlowej oraz przyjęcie korelatywnego obowiązku zapłaty. Ze swej natury faktura zawiera istotne elementy stosunku prawnego, a mianowicie przedmiot świadczenia, jego wartość oraz termin wymagalności, co czyni ją wystarczającą podstawą do wniesienia wniosku o wydanie nakazu zapłaty.

Orzecznictwo sądowe konsekwentnie przyjmuje, że faktura VAT może pełnić funkcję umowy, jeżeli z jej treści oraz z zachowania stron jednoznacznie wynika istnienie relacji handlowej. Akceptacja faktury nie wymaga koniecznie jej podpisania, lecz może być wywodzona z zachowań konkludentnych, takich jak odbiór towarów, korzystanie z usług lub dokonanie płatności, nawet częściowej.

W tym kontekście faktura uzyskuje wartość wystarczającego dokumentu dowodowego umożliwiającego uruchomienie procedury nakazu zapłaty, przy czym sąd ogranicza się wyłącznie do weryfikacji istnienia uprawdopodobnionego prawa do wierzytelności, bez dokonywania pogłębionej analizy stosunków umownych pomiędzy stronami.

Jeżeli dłużnik wniesie sprzeciw wobec dochodzonej wierzytelności, sąd bada jego zasadność wyłącznie w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, jak również na podstawie wyjaśnień i stanowisk stron. W przypadku uznania zarzutów dłużnika za zasadne, wniosek o wydanie nakazu zapłaty zostanie oddalony postanowieniem.

Również w sytuacji, gdy zarzuty merytoryczne wymagają przeprowadzenia bardziej rozbudowanego postępowania dowodowego, właściwego dla trybu prawa powszechnego, wniosek złożony w ramach procedury szczególnej zostanie oddalony bez rozpoznania co do istoty. W takich przypadkach wierzyciel zachowuje prawo do dochodzenia swojej wierzytelności w drodze powództwa wniesionego na zasadach ogólnych, co ma istotne znaczenie w praktyce Windykacja w Rumunii.

Dochodzenie wierzytelności w trybie prawa powszechnego

W okolicznościach wskazanych powyżej, jeżeli w toku procedury nakazu zapłaty okaże się, że nie zostały spełnione wymagane przesłanki, a wniosek zostanie oddalony, wierzyciel może wnieść powództwo w trybie prawa powszechnego.

Jednocześnie możliwe jest od samego początku skierowanie sprawy na drogę postępowania zwykłego, w celu dochodzenia należności wynikających z nieopłaconych faktur. Zgodnie z art. 1516 i następnymi rumuńskiego Kodeksu cywilnego, każde zobowiązanie powinno być wykonane w dobrej wierze, w całości i w terminie. Brak zapłaty faktury stanowi niewykonanie zobowiązania umownego, co uprawnia wierzyciela do żądania wydania orzeczenia zobowiązującego dłużnika do zapłaty należnej kwoty.

W przypadku, gdy dłużnik nie spełni świadczenia dobrowolnie również po wydaniu wyroku, konieczne staje się przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi.

Jeżeli dłużnik nie reguluje faktury w ustalonym terminie, pierwszym krokiem jest skierowanie pisemnego wezwania do zapłaty, przesłanego drogą mailową, pocztą za potwierdzeniem odbioru lub za pośrednictwem komornika sądowego, w którym wyznacza się krótki termin na zapłatę należnej kwoty. Wezwanie to pełni funkcję formalnego postawienia dłużnika w stan opóźnienia oraz stanowi dowód podjęcia próby polubownego rozwiązania sporu.

W razie braku reakcji wierzyciel może wnieść pozew na podstawie art. 194 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego, domagając się zasądzenia należnej kwoty, odsetek ustawowych zgodnie z art. 1535 Kodeksu cywilnego oraz kosztów postępowania.

Jak wskazano powyżej, tryb ten jest rekomendowany w sprawach bardziej złożonych. W tym kontekście zagadnienie jak odzyskać pieniądze z Rumunii pozostaje kluczowe dla wierzycieli i wymaga każdorazowo doboru właściwego instrumentu procesowego.

Koszty

Procedura nakazu zapłaty charakteryzuje się relatywnie niskimi kosztami sądowymi, gdyż ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie stałej opłaty sądowej, niezależnej od wartości dochodzonej wierzytelności. Zgodnie z art. 6 ust. (1) O.U.G. nr 80/2013, wnioski o wydanie nakazu zapłaty podlegają opłacie sądowej w stałej wysokości 200 lei, co odpowiada kwocie około 40 EUR.

Odmiennie kształtują się koszty postępowania w trybie prawa powszechnego, które wiążą się z wyższymi wydatkami sądowymi, ponieważ opłata sądowa obliczana jest proporcjonalnie do wartości dochodzonej kwoty. Zgodnie z art. 3 O.U.G. nr 80/2013, opłata ustalana jest poprzez zastosowanie progresywnych stawek procentowych do poszczególnych przedziałów wartości wierzytelności, co może prowadzić do istotnie wyższych kosztów w relacji do dochodzonego długu, nawet jeśli ustawa przewiduje maksymalny pułap całkowitej opłaty sądowej w wysokości 100.000 lei, czyli około 20.000 EUR.

Odzyskanie należności wynikających z nieopłaconej faktury wymaga każdorazowo wyboru środka prawnego dostosowanego do specyfiki danego stosunku handlowego oraz zachowania dłużnika. W przypadku, gdy wierzytelność jest bezsporna, wymagalna i określona co do wysokości, a faktura została zaakceptowana, procedura nakazu zapłaty stanowi skuteczne i szybkie rozwiązanie, umożliwiające wierzycielowi uzyskanie tytułu wykonawczego w krótkim czasie. Natomiast w sytuacjach, w których spór dotyczy kwestii merytorycznych wymagających przeprowadzenia rozbudowanego postępowania dowodowego, postępowanie w trybie prawa powszechnego pozostaje naturalną drogą prawną dla wyjaśnienia relacji pomiędzy stronami oraz dochodzenia wierzytelności. W tym kontekście zagadnienie jak odzyskać pieniądze z Rumunii ma istotne znaczenie praktyczne dla wierzycieli.